"Бег" Таўстова

Аляксей Талстоў. Бег: раман. -- Мінск: Галіяфы, 2008. -- 200с. -- (Другі фронт мастацтваў).

Напісаць хіба, што мне гэтая кніга спадабалася?.. Аднак, баюся, такая прамалінейнасьць зусім не будзе пасаваць той мешаніне пакрышаных думак і вобразаў, якой зьяўляецца гэты "раман"… Лепш свае ўражаньне таксама дробна пакрышыць і падаць як прыправу да асноўнай стравы.

Мне прыносіла задавальненьне само чытаньне "Бегу" -- так бы мовіць, "слог", яскравасьць вобразаў, кеплівая трапнасьць параўнаньняў, эксперыменты са словамі і асацыяцыямі. Мне было цікава даведацца, чым уся гэтая каша скончыцца -- такі была інтрыга і нейкі сюжэт, ці нешта накштал, што чапляла і казытала розум, які хваравіта шукаў хоць нейкага звыклага простага сэнсу. А вось наконт больш глыбейшага сэнсу, акрамя спробы рэканструяваць вонкавую рэальнасьць паводле відзежы хворай на ўсю галаву дзяўчыны і непрасыхальна пьянага мужыка нявызначанага узросту і цьмяных заняткаў?.. Зрэшты, падазраю, што калі б я такі адшукаў гэты "глыбокі духоўны сэнс", дык аўтар бы дакладна на мяне пакрыўдзіўся б...

Раман лепш было б назваць не "бег", а крыгаход, ІМГО, канечне. Бег -- занадта простае апісаньне руху, якое тоеснае хутчэй адзінцы, самотна лунаючай у прасторы. А тут цэлы статак часьцінак -- асобаў, думак і апісаньняў, якія кудысьці пхнуцца, ляцяць, плывуць...

…такім чынам, Крыгаход. Крыгі -- вонкавае апісаньне аскепкаў рэчаіснасьці, якія трапілі ў поле зроку аўтара. Часьцей за ўсё аскепкі=асобы, зрэшты менавіта нечым адколатым і невыпраўна няцэльным адчуваюць сябе ўсе героі рамана. Цёмная мутная вада -- плынь уласных асацыяцый і парадаксальных думак ізноў жа аўтара. Крыгі як ім і належыць, боўтаюцца ў вадзе і кудысьці плывуць, торгаючы адна адную і крышачыся паступова на драбнейшыя аскепкі. Вось крыга -- дзяўчына, якая кахала хлопца, я ён не змог вытрымаць уяўнай здрады і… Здэцца, яна яго забіла ў якасьці самаабароны, ці гэта былі ўжо фантазіі ў самоце шэрага пакою дзесьці пасярод Навінак?.. Вось амаль як дзьве кроплі падобныя адна на другую крыгі з імёнамі Пабліта і Пал Палыч, першы толькі пачынае труціць сваё жыцьцё, другі ўжо падсумоўвае вынікі доўгатэрміновага метадычнага атручваньня ці то ўласнага жыцьця, ці то асяроддзя. Вось крыга -- стары жабрак у чырвонай бейсболцы, майклівы здань, які ранкам крычыць у двары і аднаго разу нават файна іграе Шапэна на раялі на гарадскім сьметніку… Вось купкі крыгаў -- тры хлопца, якія заблукалі на курортным узьбярэжжы, і шэсьць мужчынаў у капелюшох, якія апынуліся ў сітуацыі падобнай да фільму "Я--легенда" (ці Талстоў проста любіў у дзяцінстве чытаць Курта Ванігута)…

Рэкі нясуць свае крыгі ў мора-акіян, ды акіян выкідае іншым часам на бераг свае агромістыя хвалі… усе сюжэтныя лініі зьліваюцца на беразе, на які налятае жудаснае цунамі, накрываючы вадкім саванам амаль усіх героеў… Застаецца толькі адзін "назіральнік" -- старэючы інтэлегенцішка, які напалову цьвярозымі вачыма чытае пра гэтае цунамі ў газеце, заядаючы такога кшталту цікавосткамі сваю ранішнюю каву ў шараговай кавярні… Зрэшты, калі няма назіральніка (хаця б і такога вартага жалю, далёкага і абстрактнага), ці мае тады сэнс любая, нават самая жахлівая і абсурдная трагедыя?..

Бясспрэчна таленавітыя вынаходніцтвы ў словатворчасьці.

"Прагэтасаміў" -- крэатыўнае выйсьце з сітуацыі амаль цалкам асыпанага тэзаўрысу…

"Папусьціцца" як адпаведнік "расслабіться"… Пасьля гэтага заклік "relax!" маеш успрымаць як абразу.

Замена звонкіх на глухія ў матных лаянках ня робіць гэтыя словы менш бруднымі, але дазваляе ім гучаць, нібы праз недасканала працуючы радыёпрыймач -- нашая цнатлівасьць і прыстойнасьць нібыта выратоўваюцца такі чынам, ці гэта проста такая хітрая спроба пралезьці ў этэр?.. "Г" замест "х" -- і добравядомае слова з трох літараў успрымаецца не як апісаньне прасторавых і гіерархічных дачыненьняў, а як імператыў ад дзіўнага дзеяслову "гуць" -- куртаты ці першасны варыянт слова "гудзець", па аналогіі "дуць - дудзець"? :)… Дарэчы, шчыльнасьць мацюкоў на квадратны санцыметр старонкі амаль не напружвае -- збольшага, беларусы прыкладна гэдак і разважаюць, адзначаючы паўзы і правалы памяці высокімі нотамі "ляць" і да таго падобнай какафоніяй…

І канечне шэдэўральнае "постбессэнсоўна" -- характарыстыка пейзажу закінутага курорту, якая па сутнасьці пасуе ўсяму наўкола...

Стыль выкладаньня думак і назіраньняў -- а таксама фантазіяў аўтара, бо чамусьці ёсьць сталае уражаньне, што ўсё гэта было напісана за два-тры ранка "пасьля бадуна", калі аўтар сядзеў у якой-кольвечы кавярні нашага правінцыяльнага мегаполісу і дадумаваў "сюжэты жыцьцяў" тых, хто трапляўся яму на вочы ў гэтых звышдэмакратычных установах обшчапіту -- дык вось, стыль нагадвае Верджынію Вульф, ужо згаданага Курта Ванігута і Чака Паланіка разам узятых і перамешаных у адзін кактэль… (Прынамсі, гэта тыя аўтары, каторых я сам чытаў, і з якімі дакладна ёсьць у Талстова нейкае падабенства, хаця б нават на узроўні базавых, прынцыповых наладак…) Але гэтае занатоўваньне "плыні сьвядомасьці"-- сваёй ды сваіх герояў -- з захаваньнем усяго спектру "бруднай эстэтыцы" вуліцы, выглядае даволі арганічным і арыгінальным, а не плагіатным. Прынамсі для нашых мясцовасьцяў. Ільля Сін толькі на палову меў рацыю, сьцьвярджаючы, што гэты раман -- вялікая неспадзяванка сучаснай беларускай літаратуры. ІМГО, гэты твор з шэрагу "доўгачаканых нечаканасьцяў" -- даўно ўжо трэба было паспрабаваць апісаць нашыя вуліцы і нашых мінакоў сярод бетонных парканаў і "саманараджаючыхся тралейбусаў" менавіта такім, сьвядома абсурдным чынам, бо на дадзены момант бадай што толькі абсурд цалкам адпавядае і пасуе тутэйшаму чыну жыцьця. Абсурд як сродак сьцьвярджэньня трапнасьці ўласных назіраньняў -- моцная і небяспечная зброя, але вельмі дзейсная ў таленавітых руках… Зрэшты, жахлівая абсурднасьць фіналу выклікае моцны імпульс пратэсту -- магчыма да гэтага і імкнуўся аўтар: стварыць хвалю цунамі агіды да ўсёй гэтай "постбессэнсоўнай" рэчаіснасьці, цунамі, якое нарэшце хоць што-небудзь ды зьменіць…

Сосны...

Месца маёй новай працы мае адзін дадатны момант (дробязь, але вельмі прыемна) -- каб трапіць у офіс, ад станцыі метро да стадолы, дзе ён месьціцца, трэба прайсьці праз сасновы гаёк... Кожнага разу, як шпацырую па той сьцежцы, сосны маюць загадкава-непаўторны выгляд, вабяць рысамі сваіх галінаў -- я заўсёды запавольваю хаду. Файна!.. Вось як сёньня, напрыклад:

Партрэт старога

Стары гаспадар хаты ў вёсцы Глінск каля Рагачова, дзе мы з сябрамі начавалі пад час вандроўкі па Ўсходняй Беларусі.

Я ўражаны, альбо Евдокімов vs Барбур

Я ўражаны тым, наколькі шчырай можа быць недаадукаванасьць і тупое неразуменьне канцэпцый папярэднікаў з-за простай звычкі (не хачу выкарыстоўваць слова "традыцыя", бо яны ж самі супраць яе і выступаюць :-)) адхіляць любыя аўтарытэты, руйнаваць іерархію і грэбаваць "старым"... Гэта я пра пратэстантскае мысьленьне.

Чытаю Іена Барбура "Рэлігія і навука". Пакуль размова вялася пра навуку, здэцца ўсё было больш-менш прыстойна. Але вось дыпламаваны і шаноўны закранае тэму антрапаалогіі і адпаведна хрысталогіі, бо які ж багаслоў можа абмінуць асобу Хрыста, пачаўшы разважаць пра чалавечую прыроду. Ну і панеслася... Старонка 337-338 (опус у выданьні ББІ 2000 году). Шаноўны Іен згадвае Халкідонскі сабор і Нікейскі сымбаль веры і адзначае, што яны "выконвалі адмоўную функцыю выключэньня непрымальных поглядаў. Але яны нічога не казалі пра тое, як зьвязаныя паміж сабою гэтыя дзьве прыроды"... Так бы мовіць, пісарь возжігает не по-младенческі!.. Але адкладзем эмоцыі... Проста, як знарок для такіх "мысьляроў" Павел Еўдакімаў быў напісаў: "Таямніца (уцялесьненьня Хрыста) з асаблівай сілай падкрэсьліваецца апафатычнай, адмоўнай формай чатырох выразаў: нясьлітна, нязьменна, непадзельна, неадлучна, якія забараняюць усялякае тлумачальнае, дадатнае "як", што тычыцца гэтага яднаньня..." і яшчэ тут: "халкідонская формула трымае ў сабе таямніцу боскага кеносіса, якую трэба ахоўваць недатыкальнай і чыстай ад ўсялякіх скажэньняў, якія паходзяць ад імкненьня аналізаваць невымоўнае." (Еўдакімаў П. Праваславіе. -- М.: ББІ, 2002. -- старонка201 - 202)

Сашэсьце ў пекла

Гэтая карціна не давала мне спакою з таго моманту, як я пабачыў ікону "Сашэсьце ў пекла" ў нашай царкве св. Сафіі Слуцкай і зразумеў, што яны -- карціна і ікона -- нечым падобные і адначасова прынцыпова адрозныя...

"Гісторыя адной карціны" даволі падрабязная, насычаная таннымі жахамі і "ахамі", але адказ на пытаньне "Чаму яна гэдак пужае?" тамака толкам не знойдзены. Як звычайна ў сьвецкіх -- зьбег акалічнасьцяў і рысаў, а ты, глядач/чытач, разумей як хочаш і трымці, калі прымаеш на веру ўсю гэтую "містычную" бздуру...

Прыглядзеўшыся да іконы, я падумаў, якія падобныя постаці Хрыста і таго хлопчыка... Дый не толькі постаці. Рукі за дзьвярыма вельмі нагадваюць рыштунак катаваньня, які раскіданы па самых цёмных закутках пекла. Лялька -- рыхтык Ева. Незразумелае кола ўверсе -- як антытэза Крыжу, які звычайна на іконах трымае Іісус Хрыстос, Пераможца сьмерці... Зачыненыя дзьверы -- пякельная брама, якая паламаная, раскіданая ў розныя бакі... Намінка на кволую траву нагадвае іканаграфічныя намінкі на горы і расьліннасьць...

І тут да мяне дайшло, што карціна -- таксама "Сашэсьце ў пекла", толькі наадварот, ці дакладней, па-іншаму, па-просту без Хрыста. А значыцца няма надзеі на Ўваскрасеньне. І менавіта гэтая безнадзейнасьць так пужае і выклікае неадэкватную рэакцыю душэўна хворых і дзяцей -- тых, хто ўсёткі бліжэй да разуменьня сімбаляў...

А сапраўды -- страшна, бо тут адлюстраваная сітуацыя, калі ты сам на сам з пякельнай брамай. Ужо не так важна, зь якога боку ты стаіш. Безнадзейна тое, што гэтую мяжу, гэтую рысу ты самастойна пераадолець не можаш... Дзяўчынка побач -- без карысьці, што тая лялька... Ёсьць чаго жахацца...

Пасьля таго, як адвядзеш вочы ад гэтай карціны, вельмі хочацца маліцца -- "Госпадзі Іісусе Хрысьце, Той, Хто зруйнаваў пякельныя брамы і вывеў з пекла Адама і Еву, успомні і мяне, грэшнага, калі прыйдзе мой час, каб не застацца мне без надзеі за тою трыклятаю брамаю!.."

Хрыстос сапраўды ўваскрэс!!!

Сямейныя кронікі. 1

Мае баба Таня і дзед Мікалай (па бацькавай лініі) узялі шлюб у 1936 годзе. Бабулька была з зусім беднай сям'і, а дзед -- з больш багатай (але відаць не надта). Праз гэтую беднасьць баба Таня, дарэчы, была вымушаная кінуць сваё першае каханьне, бо той хлопец быў яшчэ бяднейшы. Так што шлюб быў па разьліку -- з боку бацькоў Тацьцяны, і па паслушэнству -- з боку самой Тацьцяны.
Паслухалася Тацьцяна не толькі сваіх бацькоў, але яшчэ і навамыскага бацюшку, які яе адгаварыў ісьці ў манастыр (куды бабця была сабралася, зразумеўшы, што "па-любові" шлюб ёй не сьвеціць).
Як потым успамінала сама бабулька, "айцец Вінцукевіч" казаў ёй: "Танечка, цяперака час такі, што трэба дзяцей ражаць і ў веры іх выхоўваць, бо інакш вера нашая і не захаваецца мабыць, ты ж бачыш, што вакол робіцца." Тацьцяна нарадзіла пяцёх дзяцей, за часамі вайны памёрла тры зь іх, засталіся два сына -- старэйшы і самы малодшы, абодва сталі праваслаўнымі сьвятарамі...

Баба Таня ні воднага дня не рабіла ў калгасе. Калі прыйшлі "трэцьцяі саветы", яна сказала, што на безбожнікаў працаваць не будзе. І забараніла гэта рабіць свайму мужу. Тое, што яна гаспадар у хаце, адчуваў нават я у свае падшыванскія чатыры гады, калі бацьке часьцяком пакідалі мяне летам у вёсцы. Але каб выконваць гэтае рашэньне жонкі дзеду Мікалаю відаць не трэба было доўга вагацца. Асабліва пасьля такіх "прыколаў", якія адбыліся ў 1951 -- 1952 гадах. Вось, два дакументы, якія захаваліся ў сямейным "архіве":

Пераказваючы коратка сутнасьць справы: у восень 1951 году калгас забраў у дзеда Мікалая зямлю, а замаст адабранага даў "кампенсацыю". Аднак новы участак быў і занадта далёка і зямля была дрэнь... Дый нават калі і не так, дзед напэўна проста пайшоў на прынцып, і араў СВАЮ зямлю, якую калгас імя Булгарына з верасьня 51га лічыў калгаснай. Адна бачце як лоўка ўчыніў прадядацель -- ён дачакаўся, пакуль пасаджанае маім дзедам высьпее і потым гэта сабраў, зразумела на карысьць калгаса. А паколькі дзед не апрацоўваў тое, што "обязан был", дык у яго і не хапіла на выплату дзяржаўнага аброку, які вінны былі плаціць усе, хто не пайшоў у калгас. Забралі літаральна апошняе, што хоць якікольвек кошт мела, яшчэ і паперку пакінулі... Дзед Мікалай у калгас усё роўна не пайшоў. Нейкімі праўдамі-няпраўдамі ўладкаваўся качагарам на Баранавіцкую ТЭЦ. праз год абпаліў руку. Пайшла гангрэна, руку аднялі. Сям'я жыла з прысядзібнай зямлі (25 сотак) і на тыя грошы, якія выплочвала дзяржава як "пенсію па інваліднасьці".

Яшчэ адна заўвага на конт дакументаў. З гэтых дзьвюх паперак бачна, наколькі кіраўніцтва "на версе" не падрабязна разбіралася у справах "на месцы". У "даведцы" таварышу Аксёнаву пераблыталі назву вёскі. Мой дзед жыў у МУцькавічах, а МІцькавічы -- гэта 15 км на пошнач, бліжэй да Моўчадзі. Можа каб ня блытаць, чынушы ў 60-х пераіменавалі нашу вёсачку ў ідэялагічна-стэрыльнае "Звёзднае", млін...

Бадай, адзіны фотаздымак дзеда Мікалая "у апошнія гады жыцьця", на кавалачку зямлі -- 25 прысядзібных сотак, якія урэшце рэшт пакінуў дзеду калгас:

Я добра разумею, што з улікам "кантэкста эпохі" так бы мовіць, мой дзед аддзелаўся лёккім іспугам, і рэальна такія залупаньні маглі каштаваць значна даражэй, аднак тое, што дзеду "пашчасьціла" -- лішні раз паказвае, наколькі жахлівым і крохкім было становішча селяніна пры "трэцьціх саветах"...

Такі месяц

...месяц жніва, ураджаю, месяц плёну, і таму -- месяц сьмерці і перамены жыцьця час рахаваньня папярэдніх намаганьняў, сумаваньне вынікаў і час пачатку чагосьці новага, іншым разам нечувана новага... У жніўні пачыналіся дзьве сусьветныя вайны, уводзіліся войскі ў Прагу, дабівалі Савецкі Саюз, увасоблены ў маразматычным ГКЧП... Зыходзячы з такой асаблівасьці, менавіта пасьля жніўню вельмі лагічна было б пачынаць новы год, як гэта рабілі да васемнаццатага стагоддзя, і як гэта зараз усё яшчэ робіць Царква. Паводле такога календара зараз -- апошні месяц 2007 году...

Напэўна з тае ж прычыны менавіта ў жніўні адчуваеш найбольш абвострана бязладнасьць уласнага жыцьця. Хочацца штосьці зьмяніць, кудысьці падзецца, рыпнуцца, пачаць новае жыцьцё нарэшце (як гэта патасна гучыць, халерррра...), перагарнуць старонку, больш менш асэнсавана азірнуцца, навесьці парадак у паперах, зрабіць нейкія глабальныя высновы адносна ўласных дасягненьняў і перспектываў. І штосьці нарэшце зрабіць вартае, штосьці перамяніць... альбо памерці ад сьпякоты і нуды.

Пра Афанасія Берасьцейскага

Сёньня Праваслаўная Царква адзначае памяць прарока Іліі, асноўнай заслугай якога заўсёды лічылася моц і непахіснасьць веры. Сёньня ж адзначаецца аднойдзеньне ў 1649 годзе мошчаў сьвятога прападобнамучаніка Афанасія, ігумена Берасьцейскага, чалавека, які таксама паказаў нам яскравы прыклад вернасьці і адданага служэньня Госпаду. Асабіста для мяне супадзеньне дат памяці гэтых двух сьветачаў веры здаецца невыпадковым і сімвалічным. У нечым постаць сьвятога Афанасія вельмі набліжаецца да вобраза ветхазаветнага прарока. Асноўнае, што іх збліжае -- задача давесьці да сьвядомасьці сучасьнікаў суайчыньнікаў волю Божую ва ўмовах практычна паўсюднага адступніцтва і малавер'я.

Мы ня ведаем, зь якіх мясьцін і з якой дакладна сям'і паходзіў Афанасій. Вядомае прозьвішча -- Філіповіч -- і, калі меркаваць па "Надгробку", які склалі манахі Сьвята-Сімяёнаўскага манастыра, ягоным родным местам усё ж такі было Бярэсьце.
Ён атрымаў выдатную адукацыю. Вучыўся не толькі ў адной з брацкіх школаў (у Берасьці ці Вільні), але таксама вельмі верагодна, што Афанасій атрымаў пэўныя веды ў адным з іезуіцкіх калегіюмаў. У 1627 годзе ён прымае манаскі пострыг з імём Афанасій. Дзесяць гадоў добрасумленна служыць у розных манастырах Вялікага княства і Кароны. Нарэшце Афанасій апынуўся ў Купяціцкім манастыры пад Пінскам, дзе першы раз ён удастоены яўленьня Божае Маці, Якая гаворыць яму ісьці па міластыню ў Маскву. Афанасій зьдзяйсьняе гэтае небясьпечнае па тым часе падарожжа. Аднак можна меркаваць, што ягонае паведамленьне аб Боскай волі і ягоны імпэт не былі прыняты ў Маскве прыхільна. Інакш, чаму гэта праваслаўны манах выпраўляецца "восвоясі" з адзінай на той час праваслаўнай сталіцы літаральна напярэдадні Пасхі, у "Цветную неделю", дакладна ведаючы, што сустракаць Сьвята сьвятаў яму давядзецца ў дарозе?..
У 1640 годзе Афанасій робіцца ігуменам Сімяёнаўскага манастыра ў Бярэсьці. Ён пачынае актыўна абараняць правы праваслаўных у гэтым горадзе, даходзіць са справай берасьцейскага брацтва да вышэйшых ураднікаў дзяржавы і ўрэшце выступае на Шасьцітыднёвым сейме 1643 года з даволі рэзкай суплікай, клічачы караля скасаваць унію, з-за якой праваслаўным давялося цяперпець гэтулькі несправядлівых крыўдаў. Аднак ягонае выступленьне было крыху недарэчным для самаго мітрапаліта Пятра Магілы, які як раз тады праводзіў тайныя перамовы з каралём, сенатарамі і каталіцкімі біскупамі аб магчымасьці новай уніі, дый наогул мітрапаліт лічыў, што выгодаў для Праваслаўнай Царквы можна дабіцца хутчэй дыпламатычнымі сродкамі, а не такімі ультыматыўнымі дэмаршамі. І Афанасій пацярпеў ад сваіх жа -- мітрапаліт загадаў яго кінуць у вязьніцу да заканчэньня сейму, і менавіта мітрапалічыя служкі ганяліся за Афанасіям па Варшаве і білі яго ў раўчуку пад Кракаўскай брамай, калі Афанасій быў зьбег з пад варты і юродстваваў на вуліцах, крычаўшы на латыні праклёны адступнікам. Трэба адзначыць усёт'кі, што стаўленьне мітрапаліта Пятра да Афанасія не было выключна адмоўным. Урэшце рэшт суд духоўнай кансісторыі такі апраўдаў Афанасія і ён вярнуўся да сваіх абявязкаў ігумена ў Бярэсьце.
Ня гледзячы на такога кшталту "вразумленія", Афанасій працягвае "суплікаваць". І тлумачэньне такой упартасьці не ў асаблівасьць характару. Афанасій некалькі разоў бачыць Божую Маці, Якая загадвае яму ісьці да караля і давесьці волю Бога -- калі не скасуе уніі, дзяржаве давядзецца вельмі дрэнна, а пакуль ёсьць час на выпраўленьне становішча... Цікава тое, што сам Афанасій прызнаецца, што яму такая "місія" зусім не да спадобы, яму мілейшая простая малітва ў адзіноце ў кельлі, а тут ён мусіць ісьці да вышэйшых асобаў і нешта даводзіць, пры чым такое, што каралём можа быць неўспрынята цалкам. Аднак пасьля пэўных ваганьняў Афанасій ідзе... Памятаеце, ветхазаветныя прарокі таксама не ўсе і не адразу прымалі на сябе гэты цяжар -- прамаўляць людзям волю Божую тут і цяпер. Вагаўся Маісей, выпрабоўваў Бога Гедэён...
Афанасія саджаюць у вязніцу другі раз -- цяпер ужо сьвецкія ўлады нібыта з-за так званай справы Яна Лубы. З астрогу Афанасій піша лісты каралю Уладзіславу IV. І што дзіўна, некаторыя з гэтых лістоў кароль не толькі чытае сам, але і загадвае чытаць пад час абеду ўсім прысутным сенатарам і магнатам. Афанасій просіць аб сустрэчы, і кароль ужо быў яе прызначыў, але яго адгаварылі ад такой "авантуры" іезуіты. Цікава, чаго гэта ім было гэдак непакоіцца з-за адной сустрэчы караля з нейкім там манахам?.. Напэўна, яны адчулі небясьпеку ў аргументах Афанасія, бо каб давесьці слушнасьць скасаваньня ўніі, Афанасій мусіў давесьці спачатку няслушнасьць пазіцыі Касьцёла, ерэтычнасьць папства. І ён шмат пра гэта пісаў каралю, выкарыстоўваючы ў сваіх аргументацыях думкі і цытаты заходніх мысьляроў: Станіслава Аржахоўскага, Юста Ліпсіюша, Альфонса дэ Кастро. Відаць, нешта зачапіла ў ягоных развагах Ўладзіслава, што кароль хацеў быў сустрэцца, "ды не далі"...
Урэшце Афанасія адпраўляюць далей з Варшавы, у Кіеў, дзе ён у 1646 годзе зьбірае разам усе лісты, суплікі ды дакументы, датычныя ягонай "няёмкай" для ўладаў дзейнасьці, і апрацаваўшы гэты матэрыял, падае на разгляд мітрапаліту Пятру ў выглядзе так званага "Дыярыюша". Так зьявіўся "выбітны твор старабеларускай літаратуры", які менавіта філолагі на дадзены момант больш за ўсё і дасьледваюць.
Потым Афанасій вяртаецца ў Бярэсьце. І ў 1648 годзе на пачатку восені яго растралялі па выроку каптуровага суда (такога кшталту прататып сумнавядомых "троек"), пры чым інкрымінаванае "супрацоўніцтва з паўстаўшымі казакамі" нічым не было падцьверджанае...

Ну вось, калі коратка пра сьвятога Афанасія Берасьцейскага.
Прабачце за гугнівасьць і сумбурнасьць выкладу.

Адзінамагчымыя эфектыўныя дачыненьні з кіраўніцтвам...

Krzysztof Pomian: Historia a pamięć

Каншпект лекцыі, якая была прачытаная ў Музеі Гісторыі Польшчы 8 траўня 2008 году

• Pamięć jest spantaniczna a historia jest krytyczna.

• Нават калі памяць і гісторыя займаюцца адной рэччу -- падыходы настолькі розныя, што можна казаць, што мы маем справу з рознымі рэчамі.

• Памяць належыць розным групам. Гісторыя -- усеагульная. Гісторыя -- маёмасьць ідэальнай групы, якая разцягнутая ў часе і прасторы. Памяць -- канфліктагенная. Гісторыя дыстанцыруецца ад варагуючых бакоў, яна прынамсі спрабуе атамаваць канфлікты, каб зрабіць іх хаця б не драматычнымі (адсюль -- гісторыя працуе на дэмакратыю/знаходзіцца ў яе падмурку).

• Для гісторыка праблема -- не выдаваць "запіс памяці" за працу гісторыка. Хаця канечне запіс памяці ёсьць першай справай гісторыка, але ён мусіць ісьці далей.
  

• Музей нельга разглядаць як нешта накшталт кнігі. Асноўнае ў музеі -- адбываецца інсцэнізацыя прадметаў.
  

• Muzeum ma tożsamaściową intencję, ergo muzeum nie moga być "muzeum pamięci". Сучасныя народы падзеленыя ўнутры сябе на розныя групы. Ergo нельга навязаць адну памяць на ўвесь народ. Перамогшая памяць толькі адной групы заўсёды помсьціць.
  

• Сучасная акадэмічная гісторыя адарваная ад рэальнага жыцьця. Людзей не цікавіць, колькі іх продкі атрымлівалі прыбытку на чалавека ў XVIII ст. напрыклад. Ergo музей мусіць трымаць сувязь з грамадствам.
  

• Мэта Музея Гісторыі Польшчы, ІМГО, паказаць, як з "грамадства станаў" (дзе былі розныя памяці розных "сасловій") прыйшлі да "народа польскага", паказаць кшталтаваньне "народнай сьвядомасьці". Такім чынам можна знайсьці месца для розных памяцяў пад адным дахам аднаго музея.
  

• Людзі прыходзяць у музей не для таго каб вучыцца. Музей не мае права быць нудным, нецікавым. Музей -- гэта не энцыкляпедыя ergo мусіць быць сьвядомы выбар экспанатаў і экспазіцый. Музей -- гэта хутчэй агора, чым сьвятыня.

Варшаўскія замалёўкі

Яны ўсё яшчэ ваююць...

Прачытаў Дэвіда Мітчэла "Сон №9". Спадабалася. Месцамі вельмі напружаны, захапляючы сюжэт, іранічныя (традыцыйны англійскі гумар) заўвагі і параўнаньні, алюзіі і кепікі з вядомых твораў англамоўнай і японскай літаратуры. Аднак ня гледзячы на гэтую аўтарскую ўсьмешку Чэшырскага ката і шматлікія сюррэалістычныя выбрыкі, тут закранутыя пэўныя сур'ёзныя тэмы. Ёсьць з чаго пасьмяяцца, і ёсьць падставы для разваг.

Такім чынам, як пачынаюць усе афіцыйныя анатацыі -- дваццацігадовы вясковы хлопец прыяжджае ў Токё адшукаць свайго бацьку... Гісторыя гэтых пошукаў падзяляецца на восем частак. Зыходзячы з назвы, іх можна было б назваць снамі, аднак гэта ўсёт'кі раман пра рэальнасьць, і сюррэалістычнае, мройнае ў ім займае не галоўнае, дапаможнае месца. Уласна мроі і сны пераплеценыя з аповедам толькі ў першай і апошняй частках, у іншых разделах Мітчэл выкарыстоўвае іншыя контрапункты (ці гэта можна было б назваць і камертонамі) -- паралельны аповед, знак іншай рэальнасьці, тое, што не тут, але нейкім чынам прысутнічае і ўплывае на зараз ідучую рэчаіснасьць. Гэта могуць быць успаміны, фантазіі, пісьменьніцкія эксперыменты ў выглядзе казкі, чыесьці дзёньнікавыя запісы. Даволі цікавы стэрыя-эфект. Самым уражваючымі ў гэтым плане для мяне былі дзьве рэчы. Першая: у самы напружаны для героя момант -- ён думае, што яго вось вось павінны забіць якудза -- ягоныя ўспаміны і становяцца гэдакім "знакам іншай нерэальнай рэальнасьці", нечым мройным, ягонае ўласнае жыцьцё за імгненьне пралятае перад ягонымі вачыма як сон, мроя, якая чамусьці прывяла менавіта да гэтага -- хлопец назірае за тым, як да яго набліжаецца бораў з якудзы, няўмольны і змрочны, як сама сьмерць... Другая ўразіўшая рэч: дзёньнік японскага камікадзэ часоў Другой Сусьветнай вайны. І самі запісы цікавыя і тыя абставіны, пры якіх яны ўзьнікаюць. Не ведаю, адкуль Мітчэл іх узяў, мо нават і сам прыдумаў, аднак дакладна ён спрабаваў адказаць на пытаньне: чым ёсьць тэрарызм, і ці не занадта мы спрашчаем рэчы, калі глядзім на самаахвярнае забойства ворага як на толькі невытлумачальны дзікунскі фанатызм... А наконт абставін. Гэты дзёньнік дае пачытаць хлопцу ягоны дзед, якога хлопец нечакана для сябе сустрэў, шукаючы бацьку. Напэўна пад час гэтай сустрэчы была прамоўлена і самая асноўная думка гэтага твору: "Ён заняты тым жа, што і ты -- пошукам сэнсу". Здавалася б -- занадта банальна; аднак чамусьці ўспрымаеш гэта не як маралізатарства нейкае, а як намінку, ці запрашэньне займацца гэтым жа ;-)... Дарэчы, пра ключавую думку. Чамусьці ўсе рэцэнзенты вырашылі, што гэта -- словы Джона Ленана, якія прымроіліся хлопцу ўжо амаль пры канцы ўсёй гісторыі, -- маўляў, дзевяты сон, гэта самае цікавае і гэта ўжо пачатак іншай гісторыі. Ага, і таму Мітчэл зрабіў дзевятую частку свайго рамана літаральна пустой -- толькі назва і чысты аркуш. Я б сказаў, што гэта файны кіпік з моды на дзэн. ІМГО ;-) У рэшце рэшт, хлопец знайшоў значна больш за тое, на што разьлічваў. Ён сустрэў сапраўднае каханьне (дзяўчыну з самай прыгожай шыяй у сьвеце), ён сустрэў дзеда, ён вярнуў сабе маці... Ён урэшце пабачыў бацьку, аднак... У выніку, я вельмі задаволены, што не пашкадаваў 2910 беларускіх рублёў і набыў гэтую кнігу.

P.S.

Так, а цяпер нешта накштал рэкламы ;-). Спадарства, вы не памыліліся і гэта не ачепятка -- я напісаў 2910 і ні нулём болей!!! Гэты файны атракцыён нечуванай дагэтуль шчодрасьці зладзіла Цэнтральная менская кнігарня. Паглядзіце ўважліва тут -- http://www.oz.by/books/topic.html?series_id=140524&books_table_limit=30 Асабліва на кошт кнігаў. А цяпер па вялікаму сакрэту й шэптам -- амаль усе гэтыя кнігі ўсё яшчэ ляжаць у Цэнтральнай кнігарне кожная коштам 2910... Так што каго што зацікавіла -- можаце зайсьці й зрабіць добры гешэфт ;-)

нешта накшталт праграмнага

Згодна з http://slounik.org/153477.html "паабапал" -- гэта прыназоўнік, які ўжываецца для ўказання на размяшчэнне па абодва бакі чаго-н., да таго ж "спалучэнне з прыназ. паабапал выражае прасторавыя адносіны". І гэта самае "смачнае" ў гэтым слове!.."Паабапал" -- часьцей за ўсё спалучаецца с чымсьці накшталт шнара -- дарога, шлях, чыгунка, рака, вуліца, калідор урэшце. Спалучаецца з тым, па чым мусіш рухацца, рух прадугледжвае мэту. Прынамсі, актыўны рух, а не калі табе далі пендаля... Калі ты карыстаесься прыназоўнікам "паабапал", ты сьцьвярджаеш, што знаходзісься дзесьці ў цэнтры, на шляху, і да таго ж ты будуеш, апісваеш, спазнаеш прастору адносна сябе... Гэта не Беларусь паміж Польшчай і Расеяй, а Расея і Польшча паабапал Беларусі. Адчуваеце розьніцу?.."Паабапал" -- гэта не дыялектычная двухбаковасьць. Гэта назіраньне, калі ты сочыш за абодвума бакамі дарогі, але толькі ў той ступені пільна, у якой гэта патрэбна і карысна, і не замінае твайму руху... Урэшце, "паабапал" бліжэй да панятку "антыномія", чым да "тэзіса" з "антытэзісам"... Бо тэзіс з антытэзісам -- гэта проста два слупы, паміж якімі можна бегаць бясконца, а антыномія -- гэта калі тыя ж слупы стаяць паабапал дарогі, то бок паказваюць табе, што вось дзесьці тут твайму глузду трэба рухацца...